एकथरी मानिसहरू हुन्छन्, जो पदले होइन, कर्मले चिनिन्छन्। भाषणले होइन, व्यावहारिक सहजीकरणले जनताको मन जित्छन्। र, अस्तित्व होइन, उत्तरदायित्वमा विश्वास गर्छन्। यस्तै जीवन्त उदाहरण हुन् — छ वटा जिल्लाको प्रमुख जिल्ला अधिकारी (सिडिओ) भएर प्रशासनिक सेवा दिएकी रुद्रादेबी शर्मा।
बागलुङकी होनहार छोरी
रुद्रादेबी शर्माको जन्म बागलुङको पहाडी गाउँमा भयो। कान्छी छोरीको रूपमा जन्मिएकी उनलाई सुरुमा कसैले “प्रशासक” बन्छिन् भन्ने कल्पनासमेत गरेका थिएनन्। गाउँकै सामुदायिक विद्यालयमा अध्ययन सुरु गरिन्। स्कुलको अवस्था उत्कृष्ट थियो तर कठिन बाटो, थोत्रा कक्षा कोठा, र सीमित स्रोत। तर तिनै सन्दर्भबीच उनको प्रतिभा पलायो।
शैक्षिक जीवनको पहिलो यात्रा सामूहिक अनुशासन, आत्मबल र निरन्तरताबाट भरिएको थियो। विद्यालयका हरेक प्रतियोगिता, वादविवाद, रचनात्मक लेखन र नेतृत्वमा उनी अग्रपंक्तिमा हुन्थिन्। शिक्षकहरूले उनलाई “सदाबहार छात्रा” भन्थे। पढाइमा तिखारिएकी यी बालिकाले पछि त्रिभुवन विश्वविद्यालयअन्तर्गत P.N. क्याम्पसबाट प्रशासनशास्त्र (M.P.A.) विषयमा गोल्ड मेडल जितिन्। यसअघि समाजशास्त्रमा स्नातकोत्तर अध्ययन गरेकी उनले शिक्षामा उत्कृष्टताको पराकाष्ठा छुँदै शैक्षिक क्षेत्रमै काम गर्न थालिन्।
सामाजिक सेवाबाट प्रशासनतिर
उच्च शिक्षापछि उनले केही समय गाउँमै रहेर निजी विद्यालयमा सामाजिक विषय पढाइन्। त्यहीँबाट उनलाई समाजको भोगाइ, पीडा र परिर्वतनको जरुरत बुझिन। उनका अनुसार,
“शिक्षक भएर देखेको समाजले प्रशासक बन्ने प्रेरणा दियो।”
सरकारी सेवामा आउनुअघि उनले विभिन्न सामाजिक परियोजनाहरूमा काम गरिन् — योजना, मूल्याङ्कन, अनुगमन र नीति निर्माणमा उनले ८ वर्षभन्दा बढी योगदान दिइन्।
२०६६ साल, शाखा अधिकृतको सुरुआत
२०६६ सालमा उनले शाखा अधिकृतको रूपमा निजामती सेवामा प्रवेश गरिन्। सुरुको केही वर्ष काठमाडौं र केन्द्रीय कार्यालयमा सेवा दिइन्। जहाँ उनले राज्य संयन्त्रभित्रको गहिरो संरचना, सुशासनका अभ्यास र राजनीतिक–प्रशासनिक सम्बन्ध बुझ्ने मौका पाइन्।
संवादमै समाधान खोज्ने सिडिओ
शर्माको एक विशेषता हो — कठोर निर्णयभन्दा संवादमा विश्वास। “विवाद होइन, संवादबाट सहजीकरण गर्नुपर्छ” भन्ने उनको मूल मन्त्र हो। यही कारण, जतिसुकै जटिल ठाउँमा पुगे पनि उनले समन्वय, सहकार्य र संवेदनशीलता मार्फत् समस्या समाधान गरिन्।
छ जिल्लाको प्रशासनिक नेतृत्व
शर्माले सिडिओको रूपमा सेवा दिएकाछन्:
रामेछाप, गुल्मी, भक्तपुर, काभ्रेपलाञ्चोक, बर्दिया,कास्की
महिलाको हकमा प्रायः २–३ जिल्लासम्म सिडिओको अवसर पाउने चलन छ। तर उनले छ वटा जिल्लाको नेतृत्व सम्हालेर एक मिसाल बनाइन्।
रामेछापमा कोभिडको समय तत्कालीन जोखिम व्यवस्थापनमा सक्रिय रहिन्।
गुल्मी सरुवा भएपछि भने अवस्था भयावह बन्यो। अक्सिजन व्यवस्थापन, अस्पताल समन्वय, मृत्युलाई नजिकबाट हेर्ने पीडा—सबै उनले साहसपूर्वक सम्हालिन्।
भक्तपुरमा भने उनले निर्वाचनको तयारीदेखि सम्पन्नतासम्म शान्तिपूर्ण वातावरण निर्माण गरिन्।
काभ्रे र बर्दिया जस्ता ठाउँमा सीमावर्ती समस्या, तस्करी, सुरक्षा चुनौती र वन क्षेत्रमा सामाजिक समन्वय अत्यन्तै कठिन थियो। बर्दिया सरुवा हुँदा शर्मा भन्छिन्—
“सिमानाबाट निकुञ्जसम्म जिम्मेवारी थियो, तर नागरिकसँग नजिक भएर काम गर्दा सजिलो बन्यो।”
हाल उनी कास्की जिल्लाको प्रमुख जिल्ला अधिकारीका रूपमा कार्यरत छिन्। पर्यटकीय शहर, शहरी प्रशासन, पहाड र ग्रामीण जनजीवनबीचको सेतु भएर उनी प्रशासनिक संतुलन कायम गरिरहेकी छिन्।
सादा जीवन, उच्च सोच
रुद्रादेबी शर्मा प्रशासनमा पद होइन, सेवा र उत्तरदायित्वलाई महत्वपूर्ण मान्छिन्। नागरिकहरूलाई सुन्ने, बुझ्ने, र उनीहरूको पक्षमा काम गर्नुपर्ने मान्यता राख्ने उनी, आफूलाई कुनै विशेष हैसियतको होइन, जनताको सेवकको रूपमा प्रस्तुत गर्छिन्।
उनी भन्छिन्:
“सिडिओ हुनाले अधिकार होइन, उत्तरदायित्व बढ्छ। शक्ति देखाउने होइन, समस्यामा समाधान दिने हो।”
नेतृत्वको नयाँ परिभाषा
रुद्रादेबी शर्मा कुनै विज्ञापनमा देखिने नेतृत्व होइनन्। उनी त्यो सादा पाना हुन्, जहाँ शब्दभन्दा भावको गहिरो अर्थ हुन्छ। उनी नेतृत्वको त्यस्तो अनुहार हुन्, जसले देखाउँछ कि सरलता, संवेदनशीलता र सादगी पनि सफल शासनको आधार हुन सक्छ।
उनको कथा हामी सबैका लागि प्रेरणा हो — विशेषतः आजको पुस्ताका युवतीहरूका लागि, जो सरकारी सेवामा आफ्नो स्थान खोजिरहेका छन्।
“शक्तिमा नम्रता, पदमा सहजता र सेवामा समर्पण – यी हुन् रुद्रादेबी शर्माका तीन आधार।”।
