काठमाडौँ: यस वर्ष नेपालमा मनसुन सामान्य मिति भन्दा करिब १५ दिन अघि, अर्थात् जेठ १५ गते कोशी प्रदेशबाट प्रवेश गरेको थियो। तर, त्यसपछि बनेको विशेष मौसमी परिस्थितिका कारण मनसुन पूर्वी एसिया फर्किएको छ।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गत मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका मौसमविद् गोविन्द झाका अनुसार, पूर्वी एसियामा विशेषगरी फिलिपिन्सतिर बलियो न्यूनचापीय क्षेत्र विकास भएकाले मनसुन सोहोरिएर फर्किएको हो। उहाँले भन्नुभयो, “मनसुन कोशीबाट नेपालका अन्य भागमा फैलिन नपाई फिलिपिन्स क्षेत्रतिर लागेकाले हालका लागि देशभर मनसुन फैलिने सम्भावना देखिँदैन।”
मनसुन प्रवेश गरेपछि जेठ १७ गते पूर्वी नेपालमा भीषण वर्षा भएको थियो। धरान–धनकुटा सडकखण्ड अन्तर्गत साँगुरीगढी गाउँपालिका–६ स्थित फेदीमा लेउती खोलाको बाढीले १०० मिटर सडक बगाएको थियो भने झापामा माइ खोलाको बाढीले २२ घर डुबानमा परेका थिए। त्यसयता भने उल्लेखनीय वर्षा भएको छैन।
मौसमी प्रणालीको अवस्थाबारे जानकारी दिँदै मौसमविद् झाले पश्चिम तथा मध्यक्षेत्रमा स्थानीय र पश्चिमी वायु अझै सक्रिय रहेको बताउनुभयो। पश्चिमी वायु बलियो रहेकाले पनि मनसुन कमजोर बनेको उहाँको भनाइ छ। बङ्गालको खाडीबाट आउने मनसुनी वायु हाल कमजोर अवस्थामा रहेकोले देशभर गर्मी बढिरहेको मौसमविद्को निष्कर्ष छ।
झाका अनुसार, यस्तो अवस्थामा मनसुन ‘ब्रेक’ हुनु राम्रो संकेत होइन। यसले कतै अत्यधिक वर्षा र कतै खडेरी ल्याउने सम्भावना बढाउँछ।
यद्यपि, भोलिदेखि नेपालका केही क्षेत्रमा फेरि बदली सुरु हुने अनुमान गरिएको छ। बङ्गालको खाडीमा पुनः नयाँ न्यूनचापीय प्रणाली विकसित भइसकेको र भारतको मध्य भागमा पनि यस्तै प्रणाली विकास हुँदै गएको बताउँदै झाले त्यसको असर नेपालमा देखिनेछ र वर्षा गराउनेछ भने।
यस वर्ष जल तथा मौसम विज्ञान विभागले सामान्यभन्दा बढी वर्षा र गर्मी हुने प्रक्षेपण सार्वजनिक गरिसकेको छ। सोही अनुसार राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनिकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले पनि विपद् प्रतिकार्य योजना कार्यान्वयनमा ल्याइसकेको छ।
प्राधिकरणका प्रवक्ता रामबहादुर केसीका अनुसार करिब २० लाख मानिस वर्षा र विपद्का कारण प्रभावित हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। तीमध्ये करिब १० प्रतिशत जनतालाई तत्काल राहत तथा उद्धार आवश्यक पर्ने अवस्था आउन सक्ने भएकाले तयारी अवस्थामा रहेको जानकारी दिनुभयो।
